Projekt NASZE PRAWA-WSPÓLNE SPRAWY powstał w ramach większego projektu - SPLOT Wartości finansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach programu CERV (Citizens, Equality, Rights and Values).

O CZYM?

o prawach i obowiązkach człowieka, ucznia, Europejczyka

o Karcie Paraw Podstawowych Unii Europejskiej

o tzw. kompetencjach finansowych

REZULTATY, PRODUKTY, EFEKTY:

zorganizowaliśmy 20 warsztatów prawnych dla 398 uczniów powiatu hrubieszowskiego w 12 szkołach: SP Mieniany, SP Strzyżów, SP nr 1 Hrubieszów,  SP Horodło,  LO Horodło,  SP Husynne,  SP  Ślipcze, SP Czerniczyn,  SP Moniatycze, SP Stefankowice, SP nr 3 Hrubieszów,  LO im. Staszica Hrubieszów,

-DODATKOWO po zakończeniu realizacji zrobiliśmy warsztat dla uczniów ze Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci i Młodzieży Niesłyszącej i Słabo Słyszącej w Lublinie

333 uczniów podniosło swoją wiedzę prawną

przygotowaliśmy 10 artykułów prawnych

Rodzinny Konkurs Filmowy pn: "Jestem dzieckiem, Europejczykiem człowiekiem!"- z udziałem 7 uczniów i 3 dorosłych 

2 Filmy Prawne z młodzieżą SOSW dla Dzieci i Młodzieży Niesłyszącej i Słabo Słyszącej w Lublinie z udziałem 15 uczniów i 1 dorosłego

 35 nauczycieli wzięło udział w wywiadzie i oceniło nasze warsztaty i prowadzącą oraz przekazali rekomendacje co do zapotrzebowania na nowe warsztaty

 udostępniliśmy materiały do szkół powiatu hrubieszowskiego, na www i w mediach społecznościowych (29 postów o projekcie)

 opowidzieliśmy o projekcie w TVP3

KTO PRZEPROWADZI?

• radczyni prawna Małgorzata Dąbek

OBSERWUJCIE nasze media społecznościowe FB:

Stowarzyszenie posiada Standardy ochrony małoletnich, zaś osoby zaangażowane w projekt nie są karane.

Zapraszamy do kontaktu:

email: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

nr tel. +48605085714

Warsztaty prawne:

✅ 20 warsztatów po 2 h lekcyjne dla prawie 400 uczniów (398) przeprowadzone w 11 szkołach: SP Mieniany, SP Strzyżów, SP nr 1 Hrubieszów,  SP Horodło,  LO Horodło,  SP Husynne,  SP  Ślipcze, SP Czerniczyn,  SP Moniatycze, SP Stefankowice, SP nr 3 Hrubieszów,  LO im. Staszica Hrubieszów,

✅  z wykorzystaniem quizu prawnego w aplikacji Kahoot nt. praw dziecka i praw człowieka -LINK: https://create.kahoot.it/share/prawa-czowieka/21b17113-ff86-440b-8174-77f976a8cb6f

✅ 333 uczniów podniosło swoją wiedzę prawną 

✅ nauczyciele przyznali najwyższe oceny naszych  warsztatów oraz prowadzącej r.pr. Małgorzacie Dabek oraz wyrazili zapotrzebowanie na dalsze warsztaty prawne. 

Ustawa Kamilka to najczęściej pojawiający się temat rozmów w instytucjach oświatowych i edukacyjnych. Już teraz wiele kwestii jest niewłaściwie rozumianych i niewłaściwie stosowanych.

Ustawa weszła w życie 15.02.2024r. i jej głównym celem jest lepsza ochrona dzieci przed krzywdą przede wszystkim ze strony dorosłych, którzy sprawują nad nimi opiekę oraz określenia zasad bezpiecznych relacji dorosłych z dziećmi oraz procedury interwencji w przypadkach podejrzenia przemocy.

Ze względu na na wagę ustawy oraz konsekwencje karne dla osób nieprzestrzegających jej postanowień narasta wiele obaw i wątpliwości co do jej stosowania.

Trzonem przepisów jest obowiązek wprowadzenia standardów ochrony małoletnich w placówkach oświatowych, opiekuńczych, wychowawczych, podmiotach świadczących usługi hotelarskie oraz turystyczne oraz innych instytucji, które mają kontakt z dziećmi.

Nie ma wzorca Standardów,  należy dostosować je do specyfiki placówki  w każdym jednak przypadku powinny zawierać zasady:

• określające bezpieczne relacje z dzieckiem z określeniem zachowań niedozwolonych,
• podejmowania interwencji w przypadku podejrzenia krzywdzenia dziecka,
• związane z złożeniem zawiadomienia o podejrzeniu przestępstwa wobec dziecka i wyznaczoną osobę odpowiedzialną za złożenie.

Instytucja państwowe i prywatne (np. stowarzyszenia i fundacje) mają obowiązek w toku rekrutacji, jeszcze przed dopuszczeniem danej osoby do pracy z dziećmi, weryfikacji kandydatów w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle seksualnym. Obowiązek ten spoczywa na dyrektorze szkoły, placówki, czy kierowniku innej jednostki oświatowej.

Obowiązek ten dotyczy:

• wyłącznie osób których praca wiąże się bezpośrednio z opieką nad dziećmi, a nie wszystkich, które mogą mieć styczność z dziećmi
• wszystkich bez względu na rodzaj zatrudnienia: wolontariat, zlecenie, umowa o pracę, inne,
• bez względu na formę kontaktu bezpośrednia czy online.

Wiele pytań pojawia się co do konkretnych osób czy grup zawodowych czy one winny być poddawane weryfikacji.

Według oficjalnego stanowiska Ministerstwa Sprawiedliwości nie trzeba dokonywać sprawdzenia np.:

- kierowcy autobusu przewożącego dzieci, jeżeli nie sprawuje nad nimi opieki- z dziećmi jest opiekun,

- osoby która jednorazowo prowadzi lekcję, prelekcję, warsztaty gdy obecny jest nauczyciel,

-woźny, gdy zajmuje się wyłącznie sprzątaniem - nie pomaga dzieciom lub nie sprawuje nad nimi opieki.

Aktualnie wątpliwości co do sposobu w postępowania nauczycieli, opiekunów w określonych sytuacjach, w szczególności związanych z bezpośrednim kontaktem fizycznym z dziećmi. Oczywiście sposób tego kontaktu powinien zostać określony w Standardach, jednak zawsze należy kierować się tym, czy nie dochodzi do czegoś co jest wbrew woli dziecka. Inaczej rzecz ujmując nie chodzi o to, że przedszkolak nie może przytulić się do swojej pani – takiego zakazu nie ma, jednak to dorosły powinien postępować z uważnością. Nauczyciel powinien zawsze kierować się swoim profesjonalnym osądem – słuchać, obserwować i odnotowywać reakcję dziecka, a najlepiej –zapytać o jego zgodę na kontakt fizyczny. Przed przytuleniem, pogłaskaniem czy wzięciem dziecka na kolana, aby na przykład je pocieszyć lub uspokoić, należy zapytać je, czy tego potrzebuje. Należy zachować balans między empatią, koniecznością zaspokojenia potrzeb dziecka np. pocieszenia i obowiązkiem zachowania granic w kontakcie fizycznym. Ważne jest upewnić się czego chce dziecko. 

Problematyczne dla zawodów medycznych jest kwestia badania małego pacjenta np. na obozie czy kolonii, gdy nie może dziecku asystować rodzic. Wskazać należy, że w przypadku świadczeń medycznych obowiązują dotychczasowa przepisy, procedury czy orzecznoctwo związane z ustawą o prawach pacjenta i zawodzie lekarza itp. i w większości przypadków należy stosować takie podejście, jak dotychczas. 

Podstawową kwestią jest tutaj poszanowanie praw pacjenta - godność i intymność dziecka. Podczas badania dziecka obecne mogą być tylko te osoby, które są niezbędne do wykonania badania (np. lekarze, pielęgniarka). Uczestnictwo oraz obecność innych osób możliwa jest tylko za zgodą pacjenta i medyka. W przypadku dziecka taką zgodę może wydać jego opiekun, zaś gdy dziecko ukończyło 16 rok życia również samo dziecko. „Ustawa Kamilka” nie wprowadza zakazu przebywania dziecka i dorosłego sam na sam, zaś badanie wykonywane przez lekarza, pielęgniarkę albo ratownika medycznego dotyczy istotnej sfery prywatności dziecka, którą należy chronić. Rekomenduje się zatem przeprowadzanie badań lekarskich w warunkach zapewniających dziecku prywatność, ale równocześnie pod nadzorem np. za drzwiami opiekuna kolonijnego. Podobnie, jak w przypadku osoby dorosłej, nie będzie dopuszczalne stosowanie monitoringu w miejscu przeprowadzenia badania.

Więcej przydatnych odpowiedzi można znaleźć na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości link: https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/ustawa-kamilka-wyjasnienia-i-najczesciej-zadawane-pytania.

Osoby małoletnie czyli, te które nie ukończyły 18 roku życia maja prawo  do uzyskiwania i komunikowania informacji w sprawach, które ich dotyczą.  

Według Konwencji Praw Dziecka prawo dostępu do informacji obejmuje: swobodę poszukiwania, otrzymywania i przekazywania informacji oraz idei wszelkiego rodzaju, bez względu na granice, w formie ustnej, pisemnej bądź za pomocą druku, w formie artystycznej lub z wykorzystaniem każdego innego środka przekazu według wyboru dziecka.

Prawo do otrzymywania i przekazywania informacji zapewnia również: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, ustawa o dostępie do informacji publicznej, Europejska Konwencji Praw Człowieka oraz Karta Praw Podstawowych UE.

Karta Praw Podstawowych podkreśla, że dzieci mają prawo do informacji dostosowanej do ich wieku i zapewniającej jej zrozumienie. Obejmuje to informacje dotyczące ich: praw, zdrowia, edukacji, i bezpieczeństwa. Konstytucja RP w art. 74 zapewnia również prawo do informacji na temat środowiska.  

Oznacza to, że instytucje publiczne i prywatne mają obowiązek zapewnienia dzieciom dostępu do informacji. Deklaruje się, że np. sady mają obowiązek upewnienia, czy dziecko otrzymało wszelkie istotne informacje, w sprawach jego dotyczących. Równocześnie państwo powinno zapewniać dzieciom ochronę przed dezinformacją i szkodliwymi treściami. Dotyczy to również  wsparcia oraz promowania aktywnego uczestnictwa dzieci w działaniach społecznych poprzez dostęp do niezbędnych informacji.

W praktyce dzieci, na równi z dorosłymi,  mają prawo występować i pozyskiwać  informację publiczną (np. związaną z działalnością organów władzy i wydatkowaniem  pieniędzy publicznych) zgodnie z zasadami określonych w ustawie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że wprost z przepisu wynika, że prawo dostępu do informacji przysługuje „każdemu”. Oznacza to, że nie ma tu ograniczeń co do: wieku, zdolności do czynności prawnych, miejsca zamieszkania, obywatelstwa czy też posiadania jakiegoś szczególnego interesu. Co więcej nie ma również żadnej szczególnej formy wniosku o udzielanie informacji publicznej, może być nawet w mailu, bez podania imienia czy nazwiska. Na gruncie prawa polskiego problematyczna może być odmowa udzielenia informacji publicznej, bowiem w takiej sytuacji wydawana jest decyzja administracyjna i wówczas dziecko musi być reprezentowane przez swojego przedstawiciela ustawowego. Zdąża się jednak często to, że dzieci otrzymują odmowę dostępu do informacji wyłącznie ze względu na wiek. W takiej sytuacji rekomenduje się napisanie do Rzecznika Praw Dziecka albo Rzecznika Praw Obywatelskich.

Zwrócić należy uwagę również na szczególne uprawniania Młodzieżowych Rad (Gminnych, Powiatowych i Wojewódzkich).  Mogą one:

1. występować do organów wykonawczych z dowolnym pytaniem i wnioskiem dotyczącym gminy (powiatu, województwa) i uzyskiwać na nie odpowiedź w ciągu 30 dni,
2. występować z wnioskiem dotyczącym inicjatywy uchwałodawczej,
3. opiniować uchwały, które dotyczą młodzieży oraz dokumenty strategiczne,
4. wpływać na budżet obywatelski
5. brać udział w debacie nad raportem o stanie gminy.

Prawo do bycia wysłuchanym

Z prawem do pozyskiwania informacji wiąże się również prawo do bycia wysłuchanym wynikające z art. 12 Konwencji o prawach dziecka. Normę tę zawiera również Konstytucja RP i kodeks rodzinny i opiekuńczy. Rodzice przed powzięciem decyzji w ważniejszych sprawach dotyczących osoby lub majątku dziecka powinni je wysłuchać, jeżeli rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości dziecka na to pozwala, oraz uwzględnić w miarę możliwości jego rozsądne życzenia. Dzieci  zdolne do formułowania własnych poglądów mają prawo do ich wyrażania, w tym w postępowaniach sądowych czy administracyjnych, jeżeli dotyczą one ich praw albo sytuacji. Co więcej według prawa polskiego również organy władzy publicznej, w tym sądy są obowiązane do wysłuchania i w miarę możliwości uwzględnienia zdania dziecka.

Praktyka pokazuje, jednak, że na polu podmiotowości dzieci w prawie polskim i w rodzinie jest jeszcze wiele do zrobienia. W dalszym, bowiem ciągu, w wielu przypadkach obowiązuje dyskryminacyjny pogląd, że: „Dzieci i ryby głosu nie mają”.

Obowiązek opieki nad dzieckiem to jeden z podstawowych obowiązków rodzica. Wynika z
władzy rodzicielskiej, ale nie tylko.
Zasadą jest to, że do ukończenia 18 roku życia to rodzic ponosi odpowiedzialność za swoje
dziecko (wyjątek może dotyczyć kobiet po ukończeniu 16 roku życia, które otrzymały zgodę
sądu na ślub). Inny będzie jednak rodzaj opieki i osobistego nadzoru nad nastolatkiem, inny zaś
nad maluchem w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym.
W przypadku nastolatków rodzic zwykle ponosi odpowiedzialność za szkody wywołane przez
dzieci albo za znaczące zaniedbania opieki ze strony rodzica, co może skutkować odebraniem
władzy rodzicielskiej, albo odpowiedzialnością karną gdy chodzi o przestępstwo porzucenia
dziecka albo znęcania się nad dzieckiem.

Polskie prawo karne i prawo wykroczeń regulują niektóre kwestie związane z pozostawieniem
dziecka samego.

Najbardziej ogólna zasada odnosi się do wszystkich osób, nie tylko do opieki nad dziećmi.
Zgodnie z art. 160 kodeksu karnego odpowiedzialność ponoszą wszyscy, którzy narażają
człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na
zdrowiu.
Oznacza to, że każdy człowiek ma obowiązek unikać narażenia innego człowieka (bez
względu na wiek) na poważne niebezpieczeństwa. Z zasady tej wynika, że :
1. chodzi o każdego człowieka,
2. wszelkie działania albo zaniechania powodujące narażenie na niebezpieczeństwo,
jednak nie oznacza to, że takie niebezpieczeństwo musi nastąpić
3. niebezpieczeństwo jest bezpośrednie –czyli realnie może zajść teraz, a nie w
odległym, bliżej nieokreślonym czasie
4. niebezpieczeństwo jest poważne – grozi utratą życia albo ciężkim uszczerbkiem na
zdrowiu np.: możliwość utraty, wzroku, słuchu, zdolności poruszania się itp.Przestępstwo to może polegać np. na:
⇒pozostawieniu trucizn, leków, ostrych przedmiotów, w sposób umożliwiający ich użycie
przez inne osoby,
⇒pozostawieniu dziecka w rozgrzanym samochodzie,
⇒pozostawieniu kanałów i wykopów bez zabezpieczeń i innych podobnie niebezpiecznych sytuacji.

Kara za narażenie na niebezpieczeństwo sięga 3 lat pozbawienia wolności. W przypadku, gdy
na sprawcy ciąży obowiązek opieki nad osobą narażoną: rodziców, opiekunów, nauczycieli,
którzy narażą na takie niebezpieczeństwo dziecko, kara za narażenie wynosi od 3 miesięcy do
lat 5 pozbawienia wolności.

Podobną karę poniesie osoba, która wbrew obowiązkowi troszczenia się o małoletniego
poniżej lat 15 albo o osobę nieporadną ze względu na jej stan psychiczny lub fizyczny osobę tę
porzuca. "Porzucenie” to opuszczenie dziecka, pozostawienie go własnemu losowi, zaprzestanie
troszczenia się o nie, bez zapewnienia jej opieki ze strony innych osób. Porzucenie oznacza
pozostawienie podopiecznego bez opieki, na pewien czas, w którym małoletni jest zdany sam
na siebie. Jest to całkowity brak zainteresowania o los pozostawionego bez opieki dziecka.

Szczególną grupą wiekową są dzieci do 7 roku życia. W ich przypadku przyjmuje się jako
fakt, że są niezdolne do rozpoznania i obronienia się przed niebezpieczeństwem. Dlatego też
ten kto ma obowiązek opieki lub nadzoru nad małoletnim do lat 7 dopuszcza do przebywania
dziecka w okolicznościach niebezpiecznych dla zdrowia człowieka, podlega każe za wykroczenie.
W porównaniu z przestępstwem narażenia na niebezpieczeństwo chodzi tu o przypadki
łagodniejsze:
 ⇒„Dopuszczenie do przebywania w okolicznościach niebezpiecznych” to doprowadzanie
do sytuacji, czy warunków, w których zachodzi prawdopodobieństwo nastąpienia
negatywnych konsekwencji
⇒Konsekwencje dotyczą zdrowia, nie zaś życia dziecka
⇒ Niebezpieczeństwo nie musi być bezpośrednie - dziecko nie musi zrobić sobie krzywdy.

Przykładem takiej sytuacji może być pozostawienie dziecka młodszego niż 7 lat samego w
domu np.: wizyta w sklepie, inne załatwienia.

Przypomnieć również należy, że w myśl zasad ruchu drogowego samodzielnie, po drogach
publicznych poruszać może się osoba, która ukończyła 7 lat.

Natomiast młodsze dzieci muszą być pod opieką osoby, która osiągnęła co najmniej 10 lat.

Rodzic nie może zostawiać dziecka samego na drodze publicznej np.: gdy rodzic będzie w
sklepie. Dziecko nie musi zachowywać się w sposób, który zagraża bezpieczeństwu, wystarczy,
że będzie się samodzielnie poruszać np.: po chodniku, po przejściu dla pieszych.

Za pozostawienie dziecka poniżej siedmiu lat na drodze, bez opieki, rodzicowi grozi mandat
w kwocie 5000 złotych.

Konstytucja RP, Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, kodeks pracy zapewnia każdemu wolność wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy.

Oznacza to wolności podejmowania również dodatkowego zatrudnienia oraz zakazu przymuszania do wykonywania pracy. Wyjątkiem w zakresie przymusu są prace nakazane przez sąd np. w ramach ograniczenia wolności. Chodzi tu karę, która polega na dozorowanej wyznaczonej pracy w określonym miejscu i czasie.  

W niektórych przypadkach dowolność tego wyboru, będzie ograniczona poprzez obowiązek posiadania:

• wieku
• określonych kwalifikacji
• wykształcenia czy
• konieczności spełnienia innych warunków niezbędnych do wykonywania określonej pracy.

Prawo do pracy przysługuje wyłącznie osobom, które ukończyły 18 rok życia.

Nie oznacza to jednak, że dzieci nie mogą pracować czy też zarabiać pieniędzy.

Stałe zatrudnianie dzieci do lat 16 jest zakazane, co wynika wprost z Konstytucji. Wyjaśnić należy, że stałe zatrudnienie to takie, które jest wykonywane w pełnym wymiarze czasu pracy określonego dla danego zawodu lub stanowiska.

Dzieci mają możliwości wykonywania pracy i zarabiania pieniędzy w formach wynikających z przepisów: kodeksu pracy i kodeksu cywilnego.

UMOWA O PRACĘ

Młodociani, czyli osoby, które ukończyły 15 rok życia, ale nie weszli jeszcze w dorosłość - nie przekroczyły 18 lat, mogą być zatrudniani na umowę o pracę. Zawarcie takiej umowy wymaga zgody rodziców/opiekunów prawnych oraz spełnienia różnych warunków, w zależności od wieku młodego pracownika.

Wyjątkowo, dopuszczalne jest –zatrudnienie,  w celu przygotowania zawodowego w formie nauki zawodu, młodocianego, który w danym roku kalendarzowym ukończy 15 lat.

W tym przypadku kodeks pracy wskazuje na  warunki między innymi tj. ukończenie szkoły podstawowej- ośmioletniej, zgoda rodziców, pozytywna opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej, w niektórych przykładkach zezwolenie dyrektora szkoły.

Dla zatrudnienia młodocianych wymagane jest świadectwo lekarskie stwierdzające, że praca danego rodzaju nie zagraża ich zdrowiu.

Młodociany może być zatrudniony w celu:

• przygotowania zawodowego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy
• przygotowania zawodowego w formie nauki zawodu
• wykonywania prac lekkich

UMOWY ZLECENIA I O DZIEŁO

Osoby, które ukończyły  13 lat, ale nie skończyły 18 lat, mają tzw. ograniczoną zdolność do czynności prawnych.

Oznacza to, że będą mogły w sposób ważny zawierać umowy, określone w Kodeksie cywilnym, ale za zgodą rodziców/opiekunów prawnych. Zwykle będą to prace dorywcze w czasie ferii szkolnych czy wakacji, ale mogą też być wykonywane przez cały rok, jeżeli nie wpływa to negatywnie na: obowiązek szkolny, zdrowie czy rozwój dziecka. W przypadku umów cywilnoprawnych rodzice powinni wykazać się szczególną uwagą, bowiem nie ma tu takiej samej ochrony, jak w przypadku umów o pracę.

 Bez zgody rodziców mogą:

• zawierać umowy w zwykłych sprawach życia codziennego (np. drobne zakupy spożywcze),
• samodzielnie rozporządzać swoim zarobkiem i przedmiotami oddanymi im na wyłączną własność.

Prawo do utrzymywania kontaktów z rodzicami jest jednym z najistotniejszych praw dziecka. Jest ono niezależne od władzy rodzicielskiej i oznacza zapewnienie kontaktu dziecka z rodzicem, nawet w przypadku ich rozłączenia i niezamieszkiwania razem.  Prawo to zagwarantowane jest niezależnie od wcześniejszego zawarcia związku małżeńskiego pomiędzy rodzicami, wierzeń religijnych, obywatelstwa, orientacji seksualnej, itd. Kluczowe jest to, by decyzja o kontaktach z obojgiem rodziców lub ich braku była podejmowana z uwzględnieniem najlepszego interesu dziecka.

Kontakty z rodzicami obejmują w szczególności przebywanie dziecka z rodzicami (odwiedziny, spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu) i bezpośrednie porozumiewanie się, utrzymywanie korespondencji, korzystanie z innych środków porozumiewania się na odległość, w tym ze środków komunikacji elektronicznej. Wynika to ze związków uczuciowych, jakie wiążą dzieci z ich rodzicami i przede wszystkim jest to prawo dziecka rozłączonego z jednym lub obojgiem rodziców do utrzymywania z nimi regularnych i bezpośrednich kontaktów.

Zakazanie rodzicom osobistej styczności z dzieckiem może być wyjątkowo orzeczone przez sąd. Ma to miejsce gdy np. utrzymywanie przez dziecko osobistych kontaktów z rodzicem zagraża jego życiu, zdrowiu, bezpieczeństwu czy też wpływa demoralizująco na dziecko.

Jeżeli dziecko przebywa stale u jednego z rodziców, sposób utrzymywania kontaktów z drugim rodzicem, rodzice określają wspólnie, kierując się dobrem i potrzebami dziecka, ale powinni brać pod uwagę także rozsądne życzenia dziecka w tej kwestii.

Jeśli natomiast rodzice nie potrafią porozumieć się co do tego, jak powinny wyglądać ich kontakty z dzieckiem, wówczas rozstrzyga o tym sąd rodzinny. Sąd podczas postępowania o ustalenie kontaktów decyduje o utrzymywaniu kontaktów dziecka z drugim rodzicem. Prowadzi postępowanie dowodowe w tym zakresie, w tym z opinii biegłych psychologów i pedagogów, a następnie decyduje w jaki sposób powinny wyglądać kontakty dziecka z tym z rodziców, z którym na stałe nie przebywa, czyli:

• częstotliwość tych kontaktów
• miejsce kontaktów
• czas trwania kontaktów
• czy konieczna jest obecność drugiego rodzica lub kuratora
• możliwość obecności innych osób podczas kontaktów (np. dziadków czy aktualnej parterki ojca dziecka).

Dziecko ma prawo do kontaktów z rodzicami nawet wtedy, gdy zostało umieszczone w rodzinie zastępczej, czy w domu dziecka.  

Zdarzają się sytuacje, kiedy  dziecko jest pozbawione opieki ze strony swoich rodziców albo nie są oni zdolni należycie z tej opieki się wywiązywać. W takich sytuacjach dziecko wciąż ma prawo do kontaktów osobistych oraz podtrzymywania więzi i pozytywnych relacji z rodzicami biologicznymi, ale także z innymi osobami uprawnionymi do kontaktów. Sąd umieszczając dziecko w rodzinie zastępczej może oczywiście, z uwagi na dobro dziecka zakazać takich kontaktów.

Co z prawem dziecka do odmowy kontaktu z rodzicami? 

W Polsce nie ma określonego wieku, w którym dziecko ma formalne prawo do decydowania o swoich kontaktach z rodzicem. Jednak sądy rodzinne, które prowadzą postępowania o ustalenie kontaktów rodziców z dziećmi, powinny brać pod uwagę zdanie dziecka, zwłaszcza gdy osiągnie ono wiek i dojrzałość, w którym jest w stanie samodzielnie wyrazić swoje potrzeby i pragnienia. Zazwyczaj uznaje się, że dzieci w wieku około 12-13 lat są na tyle dojrzałe, by ich zdanie miało znaczenie przy podejmowaniu decyzji dotyczących ich kontaktów z rodzicami. Należy jednak pamiętać, że to nie wiek i stopień rozwoju dziecka decyduje o tym, czy może odmówić kontaktu z rodzicem. Zdanie dziecka jest ważne, ale ostateczna decyzja należy do sądu, który musi kierować się dobrem dziecka jako najwyższą wartością.

Możliwość nabywania praw i zaciągania zobowiązań czyli możliwość dokonywania we własnym imieniu (samodzielnie) czynności prawnych w prawie nazywana jest zdolnością do czynności prawnych. W uproszczeniu jest to prawo do zawierania umów np. kupowania albo sprzedawania różnych rzeczy czy usług i działania we własnym imieniu np. występowaniu przed sądem.  

Zdolność do czynności prawnych jest stopniowalna i nie każdy człowiek musi ją mieć. Wyróżniamy następujące rodzaje zdolności do czynności prawnych:

✅BRAK zdolności do czynności prawnych – nabywać praw i zaciągać zobowiązań nie mogą samodzielnie  osoby, które nie ukończyły 13 roku życia, a także osoby całkowicie ubezwłasnowolnione

✅OGRANICZONA zdolność do czynności prawnych – mają ją osoby, które ukończyły 13 rok życia, ale nie są pełnoletnie oraz osoby ubezwłasnowolnione częściowo

✅PEŁNA zdolność do czynności prawnych – mają ją osoby pełnoletnie oraz osoby nieubezwłasnowolnione - osoby te mogą samodzielnie nabywać prawa i zaciągać zobowiązania.

Osoba pełnoletnia to osoba, która ukończyła 18 rok życia.

Wyjątek stanowi małoletnia kobieta (co najmniej 16 lat), której sąd, z ważnych powodów, pozwolił zawrzeć małżeństwo - w takim wypadku uzyskuje ona pełną zdolność do czynności prawnych czyli traktowana jest jak osoba dorosła. 

JAKIE CZYNNOŚCI PRAWNE MOŻE PODEJMOWAĆ OSOBA NIEPEŁNOLETNIA?

Dziecko, które nie ukończyło 13 lat nie może samo zawierać umów. Wszystkie czynności prawne z udziałem dziecka, jako strony nie wywołują żadnych skutków prawnych. To przedstawiciele ustawowi dziecka – najczęściej są nim rodzice, ale może to też być opiekun prawny,  zawierają umowy w imieniu dziacka czy działają w jego imieniu przed sądem, albo innymi organami.  Trzeba przy tym zaznaczyć, że w niektórych sprawach konieczna jest zgoda sądu opiekuńczego (np. w przypadku sprzedaży nieruchomości należącej do dziecka). 

Dziecko, które ukończyło 13 lat, ale nie jest pełnoletnie może dokonywać czynności prawnych. W większości przypadków potrzebuje do tego zgody swojego przedstawiciela ustawowego.  Tak więc za zgodą rodziców osoba niepełnoletnia może np. kupić skuter czy być posiadaczem konta w banku (konto nie jest całkowicie samodzielne - podpięte jest pod rachunek rodzica, który ustala limity wypłat i płatności kartą). Ważność umowy, która została zawarta przez taką osobę bez wymaganej zgody przedstawiciela ustawowego, zależy od potwierdzenia umowy. Jeśli rodzic ją potwierdzi będzie ważna, jeśli jej nie potwierdzi to nie wywołuje ona żadnych skutków prawnych. Dziecko może również samo potwierdzić umowę po uzyskaniu pełnej zdolności do czynności prawnych. Natomiast strona, która zawarła umowę z osobą z ograniczoną zdolnością do czynności prawnych może wyznaczyć przedstawicielowi odpowiedni termin do potwierdzenia umowy.

Są jednak sytuacje, w których osoba, która ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych nie potrzebuje zgody przedstawiciela ustawowego i może samodzielnie:

✅zawierać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego (np. może sama robić drobne zakupy spożywcze czy odzieżowe, kupić bilet do kina itd.

✅dysponować swoim zarobkiem, w tym stypendiami czy nagrodami, chyba że sąd opiekuńczy postanowi inaczej

✅podejmować czynności prawne dotyczące oddanych jej przez przedstawiciela ustawowego przedmiotów majątkowych do swobodnego użytkowania, za wyjątkiem czynności, do dokonania których konieczne jest uzyskanie zgody przedstawiciela np. dziecko może zlecić naprawę swojego telefonu komórkowego, ale aby go sprzedać musi już uzyskać zgodę rodzica.

Reasumując zgodnie z obowiązującym prawem dziecko może skutecznie zawrzeć umowę, jeśli uzyska zgodę rodziców, a w określonych sytuacjach także sądu opiekuńczego. Dziecko do 13 roku życia nie może podpisywać żadnej umowy, a jeśli podpisze to i tak nie jest ona ważna. Z kolei małoletni, który ukończył 13 lat, może samodzielnie zaciągać zobowiązania w drobnych bieżących sprawach życia codziennego – w pozostałych również musi uzyskać zgodę przedstawiciela ustawowego.

Dziecko to człowiek, do którego często stosujemy standardy inne niż dla dorosłych. Nie jest to nic złego jeżeli chodzi o ochronę dzieci i ich dobro. Nieakceptowalne są jednak sytuacje, w których dziecko traktujemy gorzej, tylko dlatego że możemy: jesteśmy silniejsi i mamy nad nimi władzę.  Zawsze musimy pamiętać, że dzieci to przede wszystkim ludzie, którzy z biegiem dorastania mają coraz więcej potrzeb i więcej praw, które, jako dorośli powinniśmy im pokazywać.

PRAWO DO ZRZESZANIA SIĘ

Jest to ważne prawo społeczne i obywatelskie, które pozwala na uzewnętrznienie swoich poglądów, opinii, łączenie się w celu realizacji wspólnych zamierzeń. Pomaga nabywać i rozwijać umiejętności: komunikacyjne, interpersonalne, obywatelskie i zaangażowanie w życie społeczeństwa lokalnego np. poprzez wolontariat, ale również możliwość udziału w inicjowaniu zmian społecznych, w tym poprzez zmiany prawa.

Dzieci poniżej 16 roku życia mogą, za zgodą swoich przedstawicieli ustawowych (rodziców, opiekunów prawnych), mogą być członkami stowarzyszeń. Nie mają prawa głosować na Walnym Zebraniu Członków, nie mają też czynnego i biernego prawa wyborczego. Takich praw nie mogą też realizować w ich imieniu rodzice. Dzieci mogą formułować swoje wnioski, opinie, przedstawiać propozycje rozwiązań, angażować się we wszystkie działania stowarzyszenia, w tym również w inicjatywy ustawodawcze. Uczestniczyć w ciekawych przedsięwzięciach, w wolontariacie, w szkoleniach.

Po ukończeniu 16 roku życia młodzież nie potrzebuje zgody rodziców na udział w Stowarzyszeniu. Jednak samodzielnie nie może założyć Stowarzyszenia. Do powołania Stowarzyszenia potrzebna jest grupa pełnoletnich osób posiadających pełnię praw publicznych. Młodzież po ukończeniu 16 roku życia uzyskuje prawo głosu na Walnym Zebraniu Członków oraz prawo do wybierania członków organów ( Zarządu, organu kontroli) i bycia wybieranymi do organów, w tym Zarządu Stowarzyszenia. Jednak w składzie zarządu większość muszą stanowić osoby, które ukończyły osiemnasty rok życia czyli osoby, które mają pełną zdolność do czynności prawnych.

MŁODZIEŻOWE RAD GMIN /POWIATU/SEJMIKU WOJEWÓDZTWA

Wprowadzenie zasad związanych z uczestnictwem młodzieży w życiu społecznym i aktywnego uczestnictwa w budowie samorządności mają związek ze Strategią Unii Europejskiej na rzecz młodzieży na lata 2019–2027 oraz Europejskimi Celami Młodzieżowymi.

Młodzieżowe Rady mają charakter konsultacyjny, doradczy, a także inicjatywny:  

✅opiniowaniują projekty uchwał dotyczących młodzieży;

✅uczestniczą w opracowaniu dokumentów strategicznych gminy na rzecz młodzieży;

✅monitorują realizacji dokumentów strategicznych gminy na rzecz młodzieży;

✅podejmują działania na rzecz młodzieży, w szczególności w zakresie edukacji obywatelskiej, na zasadach określonych przez radę np. gminy,

✅kierują pytania lub wnioski w formie uchwały, na które adresat, organ zarządzający, ma obowiązek odpowiedzieć.

Ustawy samorządowe nie definiują "młodzieży".  Nie ma ustawowej, legalnej definicji. Zwykle, to statut rady określa kryterium wyboru członków rady. „Młodzieżą”, według słownika języka polskiego, są osoby młode czyli uczniowie szkół podstawowych i ponadpodstawowych. Przyjmuje się, że młodzieżą są:

✅nastolatki od 11-19 roku życia i

✅młodzi dorośli od 20-25 roku życia

Ważnymi prawami młodych ludzi jest również: Prawo do petycji, prawo do informacji publicznej, udział w inicjatywach lokalnych czy budżecie obywatelskim.

Dziecko ma prawo do ustalenia swojego pochodzenia. Zasadą jest to, że matką dziecka jest kobieta, która je urodziła, zaś ojcem dziecka jest mąż matki dziecka.

Są to dwa podstawowe domnieniemania związane z urodzeniem się dziecka. Jednakże rzeczywistość może być zupełnie inna np. do aktu urodzenia może być wpisana kobieta, która dziecka nie urodziła, albo mężczyzna, który ojcem dziecka nie jest.

Dla takich przypadków kodeks rodzinny i opiekuńczy przewidział narzędzia prawne służące uregulowaniu sytuacji dziecka.

ZAPRZECZENIE OJCOSTWA

W niektórych przypadkach, mąż matki dziecka faktycznie nie jest ojcem dziecka i wówczas może dojść do zaprzeczenia ojcostwa. Szczególną sytuacją jest urodzenie się dziecka przed 300. dniem od rozwiązania małżeństwa. Przyjmuje się wtedy, że ojcem jest rozwiedziony małżonek, chyba, że matka dziecka po rozwodzie ponownie wyszła za mąż. Wtedy to drugi mąż uznawany jest za ojca.

Wyjątkiem jest również urodzenie dziecka w wyniku procedur wspomagających prokreację – in vitro. W takich sytuacjach za ojca uznaje się tego męża matki, który wyraził zgodę na taką procedurę.

Zaprzeczenia ojcostwa może domagać się:

📌matka dziecka w ciągu roku od dnia, w którym dowiedziała się, że dziecko nie pochodzi od męża, nie później jednak niż do dnia osiągnięcia przez dziecko pełnoletności,

 📌mąż matki dziecka w ciągu roku od dnia, w którym dowiedział się, że dziecko od niego nie pochodzi, nie później jednak niż do dnia osiągnięcia przez dziecko pełnoletności,

📌dziecko po osiągnięciu pełnoletności, w ciągu roku od dnia, w którym dowiedziało się, że nie pochodzi od męża swojej matki. Jeżeli dziecko dowiedziało się o tej okoliczności przed dniem osiągnięcia pełnoletności, termin do wytoczenia powództwa biegnie od dnia osiągnięcia pełnoletności.

Po śmierci dziecka zaprzeczenie będzie możliwe tylko wówczas, gdy do wszczęcia postępowania doszło przed śmiercią dziecka.

Sprawa toczy się przed sądem opiekuńczym z udziałem matki, dziecka i ojca.

Nie jest dopuszczalne zaprzeczenie ojcostwa, jeżeli dziecko urodziło się w następstwie procedury medycznie wspomaganej prokreacji (np. in vitro) , na którą mąż matki wyraził zgodę.

USTALENIE OJCOSTWA

Gdy rodzice dziecka nie są małżeństwem, albo doszło do zaprzeczenia ojcostwa męża matki,  ojcostwo może zostać ustalone:

✅ przez uznanie dziecka przed Kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego (za granicą przed konsulem) a także przed sądem opiekuńczym - ojciec składa oświadczenie, które potwierdza matka dziecka,

✅ przez Sąd – wszczynane jest postępowanie przed sądem z udziałem domniemanego ojca, matki i dziecka

Podobnie sprawa wygląda przy in vitro. Uznać dziecko, ale wyłącznie przed sądem opiekuńczym,  może mężczyzna po ukończeniu 16 roku życia, jeżeli nie ma przesłanek do jego ubezwłasnowolnienia całkowitego.

Mężczyzna, który uznał ojcostwo, może wytoczyć powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania w terminie roku od dnia, w którym dowiedział się, że faktycznie nie jest ojcem. Podobne uprawnienie będzie przysługiwać dziecku, jeżeli mężczyzna nie jest jego ojcem. Bieg terminu rozpoczyna się po uzyskaniu przez dziecko pełnoletniości.

Powództwo o ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa oraz ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa może wytoczyć także prokurator, jeżeli wymaga tego dobro dziecka lub ochrona interesu społecznego. Jeżeli dziecko zmarło przed osiągnięciem pełnoletności, prokurator może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa oraz ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa do dnia, w którym dziecko osiągnęłoby pełnoletność. Wytoczenie przez prokuratora powództwa o zaprzeczenie ojcostwa oraz ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa nie jest dopuszczalne, jeżeli dziecko zmarło po osiągnięciu pełnoletności.

Rzadziej, ale zdarzają się również sprawy o ustalenie albo zaprzeczenie macierzyństwa. Stosuje się tu podobne zasady, jak w przypadku ojcostwa, jednak nie ma drogi uznania macierzyństwa przed urzędnikiem. Zawsze konieczne będzie postępowanie sądowe. Momentem graniczymy do wytoczenia powództwa dla matki dziecka, kobiety wpisanej do aktu urodzenia i prokuratora, z małymi wyjątkami, będzie osiągnięcie pełnoletności przez dziecko, albo jego śmierć.

Dziecko ma prawo do alimentacji od rodziców, dopóki nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie. Oznacza to, że rodzice mają obowiązek wspierać finansowo swoje dzieci, aby zapewnić im odpowiednie utrzymanie i wychowanie, a co za tym idzie optymalny start w dorosłość.

Każdy rodzic ma obowiązek łożyć na utrzymanie i wychowanie swojego dziecka – także wtedy, gdy dziecko nie mieszka z nim na co dzień.

Kto i kiedy ma obowiązek alimentacyjny?

Zgodnie z art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, rodzice są zobowiązani do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać. Oznacza to, że obowiązek ten dotyczy przede wszystkim dzieci, które nie ukończyły 18 roku życia i w takim przypadku uprawniony nie musi udowadniać, że potrzebuje finansowania ze strony rodzica, zagadnieniem jest wyłącznie wysokość alimentów. Inaczej jest w przypadku pełnoletnich dzieci, muszą one nadal się uczyć i nie być w stanie utrzymać się samodzielnie.

Na czym polega obowiązek alimentacyjny?

Obowiązek alimentacyjny to nie tylko przekazywanie środków pieniężnych. To również osobiste starania o utrzymanie i wychowanie dziecka – opieka, wychowanie, zapewnienie mieszkania, odzieży, wyżywienia, edukacji czy leczenia.

Jeśli jedno z rodziców opiekuje się dzieckiem na co dzień, jego osobisty wkład może być uznany za realizację obowiązku alimentacyjnego, podczas gdy drugi rodzic zobowiązany jest do świadczeń finansowych.

Wysokość alimentów

Wysokość alimentów ustalana jest indywidualnie i zależy od dwóch podstawowych czynników:

📌usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz

📌zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego - rodzica, która alimenty ma płacić. Oznacza to, że sąd nie kieruje się wyłącznie faktycznie uzyskiwanym dochodem rodzica lecz również jego potencjalną zdolnością do zarobkowania. Inaczej rzecz ujmując osoba niepracująca, bezrobotna, bez prawa do zasiłku nie będzie zwolniona z obowiązku zapłaty alimentów. Warto pamiętać, że w sprawach alimentacyjnych sądy kierują się przede wszystkim dobrem dziecka.

Nie istnieje minimalna ani maksymalna kwota alimentów. Dla przykładu: inne alimenty może zasądzić sąd w przypadku niemowlęcia, a inne dla nastolatka wymagającego kosztownego leczenia czy dodatkowej edukacji.

Jak dochodzić alimentów?

W przypadku braku dobrowolnego porozumienia między rodzicami, alimenty zasądza sąd rejonowy – właściwy według miejsca zamieszkania dziecka.

W pozwie o alimenty należy wykazać wszystkie potrzeby dziecka - poczynając od: 

✅wyżywienia, poprzez

✅odzież,

✅leczenie,

✅środki higieniczne,

✅edukację,

✅rozrywkę,

✅ wypoczynek itp.

Ważne są również należności związane z zamieszkiwaniem dziecka (stałe opłaty czynszowe i eksploatacyjne). Każda z potrzeb powinna być określona kwotą w ujęciu średniomiesięcznym/miesięcznym. Nie wszystkie wydatki ponosi się co miesiąc (np. ubranie), jednak należy pamiętać, że sąd zasadza alimenty właśnie w kwotach miesięcznych. Potrzeby wymagają zobrazowania za pomocą rachunków, faktur, zaświadczeń o leczeniu, edukacji, dodatkowych zajęciach pozaszkolnych, jednak nie chodzi o to, żeby przedstawiać paragony na zakup każdej bułki czy skarpety. Sąd, bowiem zna ceny produktów i przy orzekaniu ma obowiązek posługiwać się również zasadami doświadczenia i wiedzą powszechnie zananą.

Należy również wskazać na możliwości zarobkowe drugiego rodzica:

📌 jego faktyczne dochody,

📌 dotychczasowe źródła zarobkowania,

📌 wykształcenie,

📌 majątek,

📌 szczególne uprawnienia czy

📌 znajomość języków obcych. 

Podsumowując, niezależnie od sytuacji rodzinnej, oboje rodzice mają obowiązek zapewnić dziecku środki niezbędne do godnego życia. Niedopełnienie tego obowiązku może skutkować odpowiedzialnością karną (art. 209 Kodeksu karnego – przestępstwo niealimentacji).

W polskim prawie osoby niepełnoletnie mogą po śmierci swoich bliskich nabywać prawa i obowiązki (dziedziczenie). Jednakże, ze względu na to że dzieci nie mogą samodzielnie podejmować działań wprowadzone są szczególne zasady majace na celu ochronę interesów dzieci i młodzieży.

Niepełnoletnie dziecko może zostać spadkobiercą, a polskie prawo nie nakłada ograniczeń wiekowych w tym zakresie. Co więcej, możliwe jest dziedziczenie przez nienarodzone dziecko (nasciturusa), pod warunkiem, że urodzi się ono żywe i zostało poczęte przed śmiercią spadkodawcy.

Niepełnoletni, a także nienarodzone dziecko może dziedziczyć:

✅na podstawie ustawy – np. jako dziecko zmarłego, gdy nie sporządzono testamentu

✅na podstawie testamentu – jeśli został w nim wskazany jako spadkobierca lub zapisobierca.

W obu przypadkach procedura jest podobna, choć w praktyce dziedziczenie testamentowe częściej wymaga udziału sądu (np. przy weryfikacji testamentu czy ustalaniu ważności oświadczeń).

Prawo przewiduje trzy możliwości sytuacje spadkowe: 

✅przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza –  co oznacza odpowiedzialność za długi tylko do wartości aktywów spadkowych

✅przyjęcie spadku wprost – co wiąże się z pełną odpowiedzialnością za długi spadkowe

✅odrzucenie spadku – całkowita rezygnacja z dziedziczenia.

📌Domyślnie dziedziczenie następuje z dobrodziejstwem inwentarza, co oznacza, że nabywa sie długi tylko do wartości składników (np. ruchomości czy nieruchomości).

Tytułem przykładu: gdy zmarły pozostawił kredyt 100 000 zł i krzesło o wartości 100 zł wówczas kredyt trzeba spłacić do 100 zł . 

ODRZUCENIE SPADKU

Dziecko nie może samodzielnie decydować o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, ani zarządzać odziedziczonym majątkiem. Decyzje w tym zakresie podejmują jego przedstawiciele ustawowi, zazwyczaj rodzice. 

Jeśli rodzic lub prawny opiekun chce, aby dziecko nabyło spadek, wystarczy, że poczeka 6 miesięcy i stanie się to automatycznie z mocy samego prawa. Gdy okres ten minie, dziecko nabywa spadek z dobrodziejstwem inwentarza, a więc z ograniczeniem swojej odpowiedzialności za długi spadkowe do wysokości stanu czynnego spadku.

Oczywiście taka sytuacja nie zwalnia od załatwienia formalności spadkowych, tzn. uzyskania notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia albo prawomocnego postanowienia sądu w sprawie stwierdzenia nabycia spadku – są to dokumenty potwierdzające nabycie przez dziecko praw do pozostawionego przez spadkodawcę majątku.

W przypadku gdy spadek zawiera długi przewyższające wartość majątku, warto rozważyć odrzucenie spadku.

Oświadczenie o odrzuceniu spadku należy złożyć w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o dziedziczeniu. Jeśli opiekunowie chcą odrzucić spadek w imieniu dziecka, muszą wcześniej uzyskać zgodę sądu rodzinnego – jest to tzw. czynność przekraczająca zwykły zarząd majątkiem dziecka. Zgoda sądu rodzinnego nie jest potrzebna gdy dziecko zostaje spadkobiercą dlatego, że jego rodzic odrzucił spadek. Wówczas odrzucenie spadku w imieniu dziecka przez tego rodzica, za zgodą drugiego rodzica lub wspólnie przez rodziców, nie wymaga zezwolenia sądu rodzinnego. Oświadczenie w tym zakresie rodzice mogą złożyć przed sądem lub notariuszem. Istotne jest to, że każdemu z rodziców musi przysługiwać władza rodzicielska w tym zakresie.

Po nabyciu spadku nieletni nie może samodzielnie dysponować swoim majątkiem – zarządzają nim rodzice lub opiekunowie prawni, ale z ograniczeniami. Na dokonanie niektórych czynności, np. sprzedaż nieruchomości, zaciągnięcia zobowiązań lub rozporządzania cennymi składnikami majątku, konieczna jest zgoda sądu rodzinnego.

Dziedziczenie przez dzieci to temat wymagający ostrożności, chociaż dzieci mogą dziedziczyć majątek na takich samych zasadach jak dorośli, potrzebują wsparcia i ochrony prawnej ze strony swoich opiekunów oraz sądu. Szczególną uwagę należy zwrócić na kwestie odpowiedzialności za długi spadkowe oraz zarządzania odziedziczonym majątkiem. Rodzic zawsze powinien rozważyć konsultację z prawnikiem w jaki sposób zabezpieczyć swoje małoletnie dziecko na wypadek swojej śmierci, czy np. nie warto ustanowić zarzadcy, który może działać niezależnie od pozostałego przy życiu rodzica.